beam_ps_lr_ dsc_6649_600brSteven Weinberg, Nobelprijswinnaar natuurkunde, zei ooit over religie: “met of zonder religie doen goede mensen goede dingen en slechte mensen slechte dingen. Er is religie voor nodig om goede mensen slechte
 
dingen te laten doen”. Ook Richard Dawkins, evolutiebioloog en bekend schrijver over evolutietheorie, moet niets van religie hebben. Iedere religie, meent hij,  verwordt uiteindelijk tot dogmatisch geloof in een set onveranderlijke “waarheden”, die zich niet verdragen met de waarheden van andere religies en daarom te vuur en te zwaard moeten worden bestreden. In zijn boek “God als misvatting” komt hij (opnieuw) met overtuigende verhalen en voorbeelden, van uitgebreid wetenschappelijk onderzoek, dat aantoont dat de mens het resultaat is van honderden miljoenen jaren natuurlijke evolutie. Daar is helemaal geen God voor nodig. Sterker nog: ook de neiging tot het ontwikkelen van geloof in een hogere macht met bijbehorende religie, is door evolutie in de mens onstaan. Dawkins maakt dat duidelijk met een aantal voorbeelden, waarvan die van de zogenaamde “cargo cults” wel heel opmerkelijk is:  Op meer dan vijftig geïsoleerde eilandjes in de Stille Oceaan zijn na een kortdurende eenmalige kennismaking met onze westerse materiële rijkdommen (bijvoorbeeld tijdens de tweede wereldoorlog, toen sommige eilandjes als uitvalsbasis werden gebruikt), in vrij korte tijd  religies ontstaan die erop gericht waren die brengers van materiële voorspoed, die “goden”, te laten terugkeren. Men geloofde heilig dat het voortdurend herhalen van bepaalde rituelen en het aanroepen der goden er uiteindelijk toe zou leiden dat ze voorgoed naar het eiland terug zouden terugkeren. Eeuwigdurende voorspoed als beloning voor praktiserende gelovigen. Alleen omdat een Romeinse keizer de christelijke variant hiervan tot staatsgodsdienst verhief, is het christendom zo wijd verbreid geraakt..

Het lijkt erop dat de mens god en de rituelen om hem gunstig te stemmen steeds opnieuw uitvindt als middel om invloed te krijgen op verschijnselen of omstandigheden, die hij niet begrijpt. Kennelijk is dat zijn natuur; religie zit in onze genen. Religiositeit is door natuurlijke evolutie ons brein binnengeslopen en komt niet tot ons via een god die ons via zijn “geest” van zijn bestaan en wensen op de hoogte brengt. Alleen al het feit dat er meer dan 10.000 verschillende religies bekend zijn, is al een aanwijzing dat religie meer met onze natuur dan met boodschappen van God te maken heeft.  Waarom zou God ons met 10.000 verschillende boodschappen opzadelen?..

 Goed, religie zit dus in onze genen; wij zijn van nature religieus.

En wat Weinberg en Dawkins ons vragen is om daar niet aan toe te geven. Religie afzweren tegen onze natuur in dus! Alsof je een meisje vraagt zich als jongetje te gedragen. We vermoedden het natuurlijk al, maar Dick Swaab laat overtuigend zien dat gedrag in strijd met onze natuur, niet is aan te leren en schadelijk is voor ons welzijn.

 Religie afschaffen is dus geen optie. Maar wat dan?

Dawkins zegt over religie: “Ik ben tegen religie, omdat het ons leert genoegen te nemen met het niet begrijpen van de wereld”. Religie is voor zowel Weinberg als Dawkins onlosmakelijk verbonden met geloven in een god die voor een antwoord moet zorgen op alles wat we niet begrijpen. Het wordt dus tijd om religie los te koppelen van het bestaan van een god. Religie is de natuurlijke manier waarop wij als mensen omgaan met, en invloed proberen te hebben op onbekende verschijnselen. Wij worden onzeker en onrustig als we de wereld en onszelf niet onder controle hebben. Religie is dan ook een noodzaak voor ons bestaan. Maar we moeten af van de gedachte dat God nodig is als verklaring voor de dingen die we niet begrijpen. Het onderzoeken van de wereld om ons heen en van ons zelf heeft ons altijd veel verder gebracht in het begrijpen van die wereld dan het kritiekloos geloof in onveranderlijke ideeën van  “verlichte” voorgangers. Religie die ons helpt bij het stellen van de juiste vragen over wat we niet weten  helpt ons veel verder dan onzinnige antwoorden via religie tot de juiste proberen te maken.

 Religie, niet als zoethouder voor het niet begrijpen, maar als zoektocht naar het begrijpen van onze wereld.

 

Foto: Flam, Noorwegen