spiegel brein_600brWij zijn ons brein is de pakkende titel van het boek waarin Dick Swaab vertelt over intrigerende resultaten van wetenschappelijk onderzoek aan ons brein. Voor diverse persoonlijke eigenschappen blijkt de vorm en de activiteit van specifieke, aanwijsbare hersengebieden

verantwoordelijk. Uit zijn eigen onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat een kenmerk als seksuele geaardheid bepaald wordt door hormonale invloed op de ontwikkeling van een bepaald hersengebiedje tijdens de ontwikkeling van de baby in de baarmoeder. Daar en dan wordt bepaald of je later verliefd wordt op vrouwen of op mannen en of je liever met poppen of met auto’s speelt. Of je nu geboren wordt als man of als vrouw.

Niet alleen het onderzoek van Swaab, ook de bevindingen van steeds meer andere hersenonderzoekers vormen een wassende stroom aanwijzingen dat alles wat we ervaren, denken en doen te herleiden is tot activiteit van specifieke locaties in de hersenen. Tot neuronen gesputter dus, zoals filosoof Bert Keizer dat neerbuigend pleegt te noemen. Ook ons zelfbesef, ons ‘IK” gevoel, de ervaring dat er een zelf is die in ons lichaam “woont” is het resultaat van hersenactiviteit. Dus waar Bert Keizer het heeft over “onverklaarbaar bewoont” als het om de huisvesting van onze ziel, onze geest in ons brein gaat, toont wetenschappelijk onderzoek juist aan, dat ons brein “verklaarbaar onbewoond” is. Ons brein is zelf de maker van ons bewustzijn, ook van ons zelfbewustzijn, onze geest,  ons “IK”:

"IK, is ons brein"  zou dus de titel moeten zijn.

Maar dat bekt niet als titel van een boek. “Wij zijn ons brein” klinkt lekker met z’n assonanties en interne rijm. Maar wij zijn ons brein natuurlijk niet. Wij zijn veel meer dan ons brein. Ik ben meer dan mijn bewustzijn; ik ben ook degene zoals anderen mij ervaren. Ik ben bijvoorbeeld klein, ziek, ongedurig, blij. Ik voel dat niet alleen zelf, het is ook merkbaar voor anderen aan mijn manier van doen, mijn gezichtsuitdrukking, mijn stem, en dat is natuurlijk niet alleen mijn brein.

Bert Keizer en anderen hakken dankbaar in op deze semantische misser van Dick Swaab en grijpen die aan om op basis van alleen de titel van zijn boek aan te tonen dat Dick Swaab ongelijk heeft. Je moet Bert Keizer gelijk geven, waar het zijn kritiek op de titel betreft, maar de rest van het boek is een zeer aannemelijke verklaring van het feit dat ons brein verklaarbaar onbewoond is.

Meer over Dick Swaab en Bert Keizer

29 December 2013